Mulohazalar tahlili
Mulohazalarni ishchi jadvalga ko‘chiring. Yoniga dissertatsiya bo‘limi va javob uchun zarur harakatni yozing. Rasmiylashtirishga tegishli bo‘lsa, aniq joyni tuzating. Talqin haqida bo‘lsa, ma’lumotlarni topib, fikrlash yo‘lini tushuntiring.
Javob mazmuni
Avval berilgan savolga javob bering. Keyin asosni va zarur bo‘lsa jadval yoki nashrga havolani keltiring. Asosli mulohazada ibora ustida bahslashishdan ko‘ra kiritilgan aniqlikni aytish foydaliroq. Taklif tadqiqot doirasidan chiqsa, ish chegarasini tushuntiring.
Natijalarni muhokama qilish
Adabiyotdan farqlar va kutilmagan natijalarga izoh tayyorlang. Aniqlangan faktni taxminiy tushuntirishdan ajrating. Manchester universitetining natijalar muhokamasi materiallari topilma tavsifini qiyoslash, mumkin bo‘lgan izoh va cheklovlar bilan bog‘laydi. Bu tartib ilmiy munozaraga tayyorlanishda ham qulay.
Mashq
Hisoblarda qatnashmagan hamkasb bilan qisqa muhokama o‘tkazing. Uzun kirishsiz javob berish qiyin bo‘lgan savollarni yozing. Atamalarni aniqlashtiring, qo‘shimcha slaydlarni faqat murakkab joylar uchun tayyorlang. Javob dissertatsiya matniga mos bo‘lib qolsin.
Mulohazalarni mazmunan ko‘rib chiqish
Mulohazalarni ishchi jadvalda vazifa qo‘yilishi, usul, ma’lumot, talqin yoki rasmiylashtirish bo‘yicha ajrating. Dissertatsiya sahifasi, rejalashtirilgan harakat va javob holatini yozing. Bu avval mazmuniy masalalarni hal qilib, keyin texnik tuzatishlarga o‘tishga yordam beradi.
Mulohazada bir nechta savol bo‘lsa, har biriga alohida javob tayyorlang. Ularni «hammasi hisobga olindi» degan umumiy gapga birlashtirmang. Ifoda noaniq bo‘lsa, rahbar bilan muhokama qiling yoki mos ish tartibida aniqlashtiring. Taxmin asosida matn tuzatishdan bu foydaliroq.
Asoslangan javob tuzilishi
Avval savol mavzusini qisqa tan oling, keyin pozitsiyangiz va asosini ayting. Asos usul parchasi, aniq jadval, qo‘shimcha tekshiruv yoki manba bo‘lishi mumkin. Yakunda matnda nima o‘zgargani yoki nima uchun dastlabki ifoda saqlanganini aniqlashtiring.
Masalan: «Mulohaza tanlanma tarkibiga tegishli. Kiritish mezonlari materiallar bo‘limida berilgan. To‘liq bo‘lmagan yozuvlarni chiqarish sababini qo‘shdik va jadval izohidagi sonni aniqlashtirdik». Bu tuzilishning shartli namunasi. Uni faqat sanalgan harakatlar haqiqatan bajarilganda ishlatish mumkin.
Mulohazaga to‘liq qo‘shilib bo‘lmasa
Ilmiy muhokamada turli talqinlar mumkin, lekin kelishmovchilik mazmunga tegishli bo‘lsin. Mulohazaning qaysi qismiga qo‘shilishingizni, qayerda tushuncha yoki shartlarni ajratish kerakligini aniqlang. Dalillarni qiyoslab, opponent shaxsini baholamasdan yechimni tushuntiring.
Savol tadqiqot chegarasidan chiqsa, chegarani ayting va nima uchun shunday belgilanganini tushuntiring. Tez javob uchun bajarilmagan tahlilni uydirmang. Keyingi tadqiqotni istiqbol sifatida aytish mumkin, ammo olingan natija va kelajak rejasini ajrating.
Himoyadagi og‘zaki savollar
Savolni oxirigacha tinglang va kerak bo‘lsa mazmunini qisqa qaytaring. Keyin asosiy fikrdan boshlab bevosita javob bering. Tafsilotlarni zaruratga qarab qo‘shing. Rasm yoki jadval kerak bo‘lsa, oldindan tayyorlangan zaxira slayd muhokama sur’atini saqlaydi.
Noma’lum faktni tekshirish talab qilinadigan masala deb aytgan ma’qul. Javob uchun qanday ma’lumot kerakligi va savolning ish cheklovlariga aloqasini tushuntirish mumkin. Mashqdan keyin qiyin savollarni yozing. Turli tinglovchilar bir savolni takrorlasa, ma’ruzaning shu qismini aniqroq tushuntirish kerak bo‘lishi mumkin.
