Vazifa va o‘lchash
Har vazifa uchun o‘lchanadigan ko‘rsatkich va uni olish usulini ko‘rsating. Tajriba ishida o‘lchash shartlarini tavsiflang. Gumanitar ishda material tanlash qoidalari va tahlil birligini belgilang. Bitta atama turli boblarda turli amallarni anglatmasin.
Qayta bajarish imkoniyati
Amallar ketma-ketligi tavsifini tekshiring. Boshqa mutaxassis kiritish mezonlari, material yig‘ish tartibi va tahlil usulini tushuna olsin. Jihoz bo‘yicha aniqlik va ish shartlarini anglashga kerakli ma’lumotlarni bering. Natijaga ta’sir etsa, dastur versiyasi va bajarilgan amallarni ko‘rsating.
Nega shu yondashuv tanlangan?
Mos muqobil usullar haqida javob tayyorlang. Tanlovni material xususiyatlari, maqsad va cheklovlar orqali tushuntiring. Manchester universitetining Academic Phrasebank manbasi jarayon, material va usul tanlash asosini ilmiy bayonning alohida qismlari sifatida ajratadi.
O‘zini tekshirish savollari
Har bir keltirilgan usul natijalarda haqiqatan ishlatilganini tekshiring. Ikkinchi bobda usul bor, lekin natijasi yo‘q bo‘lsa, uning o‘rnini aniqlashtiring. Yetishmagan kuzatuvlar, protokol o‘zgarishlari va o‘lchov sifati nazorati haqida izoh tayyorlang. Bu ma’lumotlar muhokamadan oldin qo‘l ostida bo‘lsin.
Usulning vazifa bilan bog‘lanishi
«Vazifa, material, harakat, natija» jadvalini tuzing. Har vazifa qaysi ma’lumotlar bilan hal qilinishi va nima natija hisoblanishi tushunarli bo‘lsin. Usul hech bir tadqiqot savoliga javob bermasa, uning ishdagi o‘rnini aniqlang.
Masalan, intervyu qatnashchilar tajribasini tushuntirishi, test esa muayyan ko‘rsatkich o‘zgarishini baholashi mumkin. Ular turli axborot beradi. Aralash usulli tadqiqotda bu axborot qanday to‘ldirishi va qaysi bosqichda birlashishini yozish muhim. Bir nechta usulni sanashning o‘zi tadqiqot tuzilishini tushuntirmaydi.
Material tavsifiga nimalar kiradi?
Ma’lumot manbasi, tanlash shartlari, kiritish va chiqarish belgilarini ko‘rsating. O‘quvchi natija qaysi obyektlarga tegishli ekanini tushunsin. So‘rovda qatnashchilar tarkibi va javob yig‘ish tartibi, matn tahlilida to‘plam tuzish tamoyillari va tahlil birligi muhim.
Dastlabki tanlashdan keyin materialning bir qismi chiqarilgan bo‘lsa, sababini tushuntiring va o‘zgarishlarni qayd eting. Turli baza versiyalarini tekshirmasdan birlashtirmang. Bir necha bosqichli ishda qaysi kuzatuv qaysi bosqichga tegishli ekanini alohida yozing. Bu jadvallardagi son farqlariga savollarni kamaytiradi.
Muqobil yondashuvlarni muhokama qilish
Nega aynan shu usul tanlanganiga javob tayyorlang. Uni bir yoki ikki amalda mumkin bo‘lgan muqobil bilan qiyoslang. Vazifaga mosligi, mavjud material va talqin cheklovlarini muhokama qiling. Boshqa savolni hal qilgani uchun muqobil usulni noto‘g‘ri deb atash shart emas.
Tanlov ma’lumotga cheklangan kirish bilan bog‘liq bo‘lsa, ochiq ayting va xulosaga ta’sirini aniqlashtiring. Ishonarli asos tadqiqotning haqiqiy sharoitlarini hisobga oladi. Qo‘llanishi tushuntirilmagan mashhur usullar ro‘yxati bitta usulning qisqa, mazmunli tavsifidan ko‘proq savol tug‘diradi.
Metodologik savollarga tayyorgarlik
Zaxira materiallarni yig‘ing: tanlash sxemasi, vosita namunasi, o‘zgaruvchilar lug‘ati yoki belgilash misoli. Har qaror dissertatsiyaning qayerida yozilganini qayd eting. Himoyada bu umumiy javobdan aniq dalilga tez o‘tishga yordam beradi.
Tavsifni tekshiring: hamkasb qo‘shimcha og‘zaki izohsiz amallar tartibini tushuna oladimi? Yo‘q bo‘lsa, matndagi jarayonni aniqlashtiring. Usullar bo‘limi amalda bajarilgan ishga mos bo‘lsin. Tadqiqot davomida kiritilgan o‘zgarishlarni himoya materiallari topshirilishidan oldin yakuniy versiyaga kiriting.
